การจัดการเรียนการสอนทางไกล รวม วิธีปฎิบัติและกลยุทธ์ พร้อมใช้ (อัพเดทล่าสุด)

การจัดการเรียนการสอนทางไกล

การจัดการเรียนการสอนทางไกล เรื่องนี้ อาจารย์หลายต่อหลายคนอาจจะกำลังต้องเริ่มเรียนรู้เทคนิคใหม่ๆเพื่อนำเสนอการเรียนการสอนทางไกลแต่ในขณะเดียวกัน นี่ก็ถือเป็นสิ่งใหม่สำหรับนักเรียนบางคนเช่นเดียวกัน

อาจารย์บางท่านกำลังคิดว่า เมื่อเรามีทักษะทางด้านออนไลน์อยู่บ้างแล้ว สามารถใช้เครื่องมือต่างๆได้ เราก็ควรจะสอนได้ไม่ยาก สอนเหมือนกับที่เคยสอนตอนอยู่ในห้องเรียน โรงเรียน วิทยาลัย หรือ มหาวิทยาลัย แต่สิ่งที่แตกต่างออกไป คือ ความใกล้ชิดระหว่างอาจารย์และนักเรียนในรูปแบบเดิมมันหายไป

ปัญหาปวดหัว ส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นกับตัวผู้สอนหรืออาจารย์เสียมากกว่า โดยปกติในการเรียนการสอนในห้องเรียน สามารถเปลี่ยนแปลงรูปแบบ ทำให้น่าสนใจกับนักเรียนในห้องได้ไม่ยากนัก ยิ่งถ้าเป็นคุณครูหรืออาจารย์ที่มีประสบการณ์มายาวนาน การดูแลเด็กนักเรียนในห้องเรียนขณะที่กำลังสอนอยู่นั้น ก็คงไม่ใช่เรื่องยาก แต่ปัญหาที่เกิดขึ้น เมื่อจำเป็นต้องจัดการเรียนการสอนทางไกล คือ ผู้สอนจะไม่สามารถทำให้นักเรียนมีส่วนร่วมได้เท่ากับตอนที่เรียนอยู่ในห้อง

Image for post

นี่เป็นสิ่งที่สำคัญมาก ที่ผู้สอนจำเป็นต้องเรียนรู้ว่า จะต้องวางกลยุทธ์หรือออกแบบการเรียนการสอนอย่างไร เพื่อให้นักเรียนมีส่วนร่วมจากทางไกลได้ดีเท่ากับการเรียนแบบปกติในห้องเรียน

เรื่องที่นำมาแบ่งปัน รวมถึง ให้เป็นกลยุทธ์และเทคนิคไว้ในบทความนี้ เพื่อให้ผู้สอนหรือครูอาจารย์ที่กำลังจะต้องจัดการเรียนการสอนแบบทางไกล ไว้ใช้เป็นกลยุทธ์เพื่อช่วยในการทำให้เด็กๆหรือนักเรียนของท่าน มีส่วนร่วมในรูปแบบของห้องเรียนทางไกลได้

1. แสดงออกให้เหมาะสมจนนักเรียนรู้สึกได้ว่าอยู่กับเราจริงๆ

มีการต้อนรับนักเรียนเข้าสู่บทเรียนทางไกล ในรูปแบบของความเป็นกลุ่มก้อนเหมือนนั่งเรียนอยู่ในห้องเรียนเดียวกัน ผู้สอนอาจบอกเล่าเรื่องราว เกี่ยวกับตัวเองเล็กๆน้อยๆ เพื่อสร้างความเชื่อมโยง ในสถานการณ์ประจำวันที่กำลังเกิดขึ้น รวมถึง สร้างความสัมพันธ์เพื่อให้นักเรียนรู้สึกว่า มีเพื่อน หรือ มีบางอย่างร่วมกับผู้สอน เช่น

มีสถานะการณ์อะไรเกิดขึ้นบ้างในช่วงต้องทำงานจากที่บ้าน หรือ

พูดคุยเรื่องการใช้เครื่องมือในการเรียนการสอนทางไกล หรือ

ชีวิตประจำวันทั่วไปในระหว่างภาวะที่ต้องเก็บตัวอยู่บ้าน

จากนั้น ก็อธิบายว่าในการสอนครั้งนี้ จะเกี่ยวกับอะไรบ้าง เพื่อให้นักเรียนได้รู้ว่าพวกเขาจะได้เรียนรู้อะไรในการสอนครั้งนี้ การสร้างความสัมพันธ์กับนักเรียนจะทำให้เกิดความรู้สึกเสมือนอยู่ใกล้ชิดกัน รวมถึง ทำให้นักเรียนรู้สึกมีส่วนร่วมและยินดีที่จะเปิดโอกาสการเรียนรู้ของตัวพวกเขาเองง่ายขึ้น

2. พร้อมเปิดรับอยู่เสมอ

มีประโยคภาษาอังกฤษหนึ่ง ที่ใช้กับเรื่องราวนี้ได้ คือ “High-touch is more important than high-tech.” ซึ่งในที่นี้ หมายความว่า แม้ว่าการเรียนการสอนทางไกลจำเป็นจะต้องใช้เทคโนโลยีใหม่ๆ ที่อาจจะดูน่าตื่นเต้นสำหรับทั้งผู้เรียนและผู้สอน แต่สิ่งที่สำคัญที่สุด ที่จะทำให้การจัดการเรียนการสอนทางไกลประสบความสำเร็จมากขึ้น คือ การรับรู้ความรู้สึกกันและกันอย่างเข้าอกเข้าใจ

อาจารย์มหาวิทยาลัยท่านหนึ่ง ได้เปิดโอกาสช่วงที่จะต้องมีการเรียนการสอนทางไกลให้กับนักเรียน ให้ได้มีโอกาสติดต่อหาเธอได้ตลอดเวลาโดยการโทรผ่านไลน์ ถ้าหากต้องการคำแนะนำหรือปรึกษาเกี่ยวกับเรื่องการเรียน รวมถึงสามารถพูดคุยเรื่องปัญหาต่างๆกับเธอได้โดยตรง

คุณครูคอมพิวเตอร์ระดับมัธยมท่านหนึ่ง ทำระบบออนไลน์ลงเวลาเพื่อให้นักศึกษาจองเพื่อขอรับคำปรึกษาได้นอกเวลาเรียน และ สามารถให้นักเรียนรวมตัวกันมาเพื่อปรึกษาทั้งในเนื้อหาหลักสูตรหรือเรื่องอื่นๆได้ในกรณีที่นักเรียนอยากพูดคุยแบบกลุ่ม รวมถึง คุณครูท่านนี้ยังสร้างกลุ่มใน facebook เล็กๆ เพื่อให้นักเรียนมาโพสต์คำถามและช่วยให้เพื่อนๆรวมถึงคุณครูเข้ามาตอบด้วย

การสื่อสารที่ดีและมีความต่อเนื่อง
จะทำให้นักเรียนรู้สึกว่าการมีส่วนร่วมมีคุณค่า

3. ใช้เครื่องไม้เครื่องมือให้เป็นประโยชน์

Image for post

มีเคร่องมือในการเรียนรู้และสื่อการสอนแบบออนไลน์ใหม่ๆ แบบไม่มีค่าใช้จ่ายให้เลือกใช้มากมาย ตัวอย่างเช่น การใช้รูปภาพ 3 มิติ วัตถุเสมือน (Augmented Reality) ความจริงเสมือน (Virtual Reality) การเปิดคลิปวีดีโอตัวอย่าง การวาดภาพ และอื่นๆอีกมากมาย ที่เทคโนโลยีปัจจุบันสามารถอำนวยความสะดวกและเสริมสร้างการเรียนรู้ได้

4. อย่าสอนอย่างเดียว และอย่าพูดอยู่คนเดียวตั้งแต่ต้นจนจบ

การให้นักเรียนได้รับรู้สิ่งที่เขาคาดไม่ถึงมาก่อน
จะยิ่งช่วยให้นักเรียนมีส่วนร่วมกับกิจกรรมการเรียนการสอนทางไกล
ได้ดียิ่งขึ้น

อาจารย์บางท่านหรือผู้สอนบางคน หากมีประสบการณ์ในการสอนรูปแบบออนไลน์แล้ว จะเข้าใจว่ามีประสบการณ์บางอย่างที่แตกต่างจากการเรียนการสอนในห้อง การทำให้หลักสูตรดูเป็นเรื่องน่าตื่นเต้น เป็นเหมือนห้องทดลองให้นักเรียนมีส่วนร่วม จะสามารถดึงดูดให้นักเรียนมีสมาธิกับการเรียนครั้งนี้ เช่น การใช้วีดีโอคลิปสั้นๆเป็นตัวอย่าง หรือ การนำเรื่องราวเรื่องเล่าต่างๆ มุกตลกแทรกสอดในหลักสูตร จะยกระดับของการเรียนรู้ได้ดีมากขึ้น

5. สั่งงานหรือการบ้านต้องให้ชัดเจน

ใน การจัดการเรียนการสอนทางไกล อาจยังจำเป็นต้องมีการให้งานเสริมหรือการบ้านกับนักเรียน หลังจากจบชั่วโมงเรียนแล้ว สิ่งที่ผู้สอนควรทำมากที่สุด คือ ชี้แจงรายละเอียด วิธีการทำการบ้านและการสั่งงานให้ชัดเจนมากที่สุด โดยอาจจะมีการสร้างโน้ตหรือโพสต์ไว้ ให้นักเรียนกลับมาทบทวนและทำความเข้าใจ กำหนดวันส่งงานให้ชัดเจน รวมถึง แจ้งรายละเอียด ว่า การบ้านหรืองานชิ้นนี้จะมีผลกับคะแนน หรือ การเรียนรู้ของนักเรียนอย่างไร

6. รับฟังความคิดเห็น

อย่าลืมว่า! ใน การจัดการเรียนการสอนทางไกล นั้น

Image for post

ควรจะสร้างความรู้สึกเสมือนกับอยู่ในห้องเรียนเดียวกัน
ที่มีทั้ง ครูผู้สอน และ เพื่อนร่วมชั้นเรียนด้วย
5 วิธี รวมถึง เครื่องมือในการจัดการเรียนการสอน
เพื่อให้นักเรียนมีส่วนร่วมกับการเรียนทางไกลนี้

ไม่ว่าจะเป็นในห้องเรียนปกติ หรือ การจัดการเรียนการสอนแบบทางไกล นั้น การรับและเปิดโอกาสให้นักเรียนได้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับหลักสูตรหรือการเรียนการสอนครั้งนี้ จะช่วยให้ตัวนักเรียนเองรู้สึกเชื่อมโยงกับหลักสูตร ตัวผู้สอน และ เพื่อนๆในห้องได้เป็นอย่างดี การเปิดรับฟังความคิดเห็น อาจไม่จำเป็นต้องเป็นการพูดคุยในขณะมีการเรียนการสอนเพียงเท่านั้น แต่สามารถพูดคุยผ่านการแชท การโพสต์ข้อความต่างๆ และช่วยกันตอบ พูดคุยกันด้วยเหตุด้วยผลจะยิ่งช่วยให้หลักสูตรพัฒนาตัวเองขึ้นไป รวมถึง ผู้เรียนได้เรียนรู้และยังได้มีส่วนร่วมแท้จริง

เมื่อจำเป็นจะต้องจัดการเรียนการสอนทางไกลในช่วง โควิด-19

การจัดการเรียนการสอนแบบเสมือนนี้ เป็นความท้าทายของระบบการศึกษาหรือการเรียนแบบปกติในห้องเรียน สิ่งที่สำคัญที่สุด จำเป็นจะต้องย้อนมาดูเรื่องพื้นฐานของการเรียนรู้และการสอน คือ การสื่อสารออกไปด้วย ความเข้าอกเข้าใจ และสร้างแรงจูงใจรวมถึงกระตุ้นการเรียนรู้ให้ได้

มีกลยุทธ์บางอย่างที่ใช้ในทางปฏิบัติ รวมถึง เป็นเทคนิคเพื่อช่วยให้การเรียนการสอนเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ นักเรียนมีส่วนร่วมได้ดี เรียกว่า การสร้างบรรยากาศห้องเรียนเสมือน

1. รวมศูนย์การสื่อสารกับผู้เรียนรวมถึงผู้ปกครองของนักเรียนไว้ในที่เดียว

Image for post

- สร้างความสม่ำเสมอในการสื่อสารข้อมูล ถึงตัวนักเรียน รวมถึง ผู้ปกครองหรือผู้รับผิดชอบของนักเรียนด้วย ในกรณีที่สถาบันสามารถจัดเครื่องมือให้ใช้ได้ก็จะเป็นการดี แต่หากไม่มี ยังมีตัวเลือกในการสร้างกลุ่มลักษณะนี้ได้เช่นกัน เช่น facebook group หรือ LINE Openchat ใช้เครื่องมือต่างๆเหล่านี้ในการให้ข้อมูลหลักสูตร การบ้าน หรือ งานต่างๆที่นักเรียนจำเป็นต้องมีผลงานมาส่ง ยังมีเครื่องมือช่วยอื่นๆ ที่สามารถสร้างห้องเรียนแบบออนไลน์ลักษณะนี้ได้ เช่น Google Classroom

- มีข้อมูลติดต่อของตัวผู้เรียนรวมถึงผู้ปกครอง ไม่ว่าจะเป็น เบอร์ติดต่อ อีเมล์ ไลน์ไอดี (LINE ID) หรือว่า เฟส (facebook account) เพื่อให้สามารถสื่อสารได้โดยตรง ในกรณีที่จำเป็นจะต้องติดต่อฉุกเฉินหรือแจ้งเรื่องสำคัญให้ทราบ รวมถึงสามารถใช้ในการแจ้งเตือน กำหนดวันส่งการบ้าน กำหนดการสอบ หรือ ตารางเรียน ตารางสอน และ วันหยุดต่างๆ

2. สร้างชั้นเรียนแบบนอกกรอบ

เมื่อเป็นรูปแบบของ การจัดการเรียนการสอนแบบทางไกล นักเรียนสามารถค้นคว้าหาข้อมูล รวมถึง เข้าถึงสื่ออื่นๆได้ง่ายกว่าตอนเรียนในห้อง ดังนั้น เพื่อให้นักเรียนมีส่วนร่วมอยู่เสมอ ผู้สอนสามารถส่งเนื้อหาความรู้ ในรูปแบบอื่นๆเพื่อให้นักเรียนศึกษาเพิ่มเติมได้ เช่น

ลิงค์คลิปวีดีโอใน youtube

ช่องพอดแคสต์ (Podcasts) ในหัวข้อที่เกี่ยวกับหลักสูตร

บทความในเว็บไซต์ต่างๆ

Image for post

เพื่อให้นักเรียนสามารถต่อยอดความรู้ เพิ่มพูนความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับหลักสูตรได้โดยอาจจัดกิจกรรมให้กับนักเรียนให้ทำเป็นกลุ่มหรือเดี่ยวก็ได้

เช่น การให้นักเรียนได้ฟัง พอดแคสต์ที่เกี่ยวกับเรื่องของการตลาดดิจิทัล และจัดให้นักเรียนนำเสนอในห้องเรียนทางไกลคนละหัวข้อ

3. มีการติวนอกเวลาหรือหลักสูตรเสริมสั้นๆ

ผู้สอนเองสามารถบันทึกการสอนในรูปแบบวีดีโอและทำการอัพโหลดไปในแพลตฟอร์มต่างๆเช่น YouTube facebook หรือ แม้กระทั่งโพสต์ในโน๊ตของกลุ่มไลน์ (LINE Group) เพื่อเป็นส่วนเสริมหลังจากมีการเรียนในห้องเรียนเสมือนแบบปกติ

Image for post

ตัวอย่างเช่น เมื่อมีการเรียนการสอนผ่านซูม zoom , สไกป์ Skype หรือ การไลฟ์ facebook live เสร็จเรียบร้อย ผู้สอนอาจบันทึกไว้เพื่อให้นักเรียนดูทบทวนได้ในหลากหลายรูปแบบ เช่น

- ไฟล์เสียง
— ไฟล์รูป จากการจับภาพหน้าจอ
— การบันทึกเป็นวิดีโอไว้

Image for post

4. ส่งงานและการบ้านในรูปแบบออนไลน์

เมื่อจัดการเรียนการสอนแบบทางไกลแล้ว และต้องมีงาน มีการบ้านเพื่อให้นักเรียนฝึกปฏิบัติ เพิ่มพูนความรู้ ก็ควรจะจัดให้อยู่ในรูปแบบของ การส่งงานแบบออนไลน์ ซึ่งสามารถใช้เครื่องมือออนไลน์ต่างๆ ในการส่ง เพื่อให้ทั้งนักเรียนใช้งานได้ง่ายๆและผู้สอนตรวจสอบได้ง่ายๆ เช่น Google Docs , Google Forms, Google Sheets

5. ควรมีการเก็บข้อมูลและประเมินความก้าวหน้าการเรียนรู้ทั้งหลักสูตรและตัวนักเรียน

ใน การจัดการเรียนการสอนทางไกล จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมี การวัดผล ที่ชัดเจน เพื่อให้รู้ ข้อดีข้อเสีย ของการเรียนการสอน รวมถึง พัฒนาการของนักเรียนเอง ดังนั้น ตัวผู้สอนจำเป็นจะต้องมีการออกแบบการเก็บข้อมูล ทั้งในเรื่องของการเรียนการสอนและตัวนักเรียนด้วย โดยสามารถบันทึกเป็นรายชั่วโมง หรือให้นักเรียนประเมินเอง

โดยอาจตั้งคำถาม เช่น

ก่อนเรียน มีความคาดหวังอะไรบ้างกับหลักสูตรและความรู้ที่จะได้? ควรปฏิบัติตัวอย่างไรหากต้องการบรรลุความคาดหวังนั้น?

ระหว่างเรียน มีความก้าวหน้าในการเรียนเพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายใช่หรือไม่? ยังคงมีความคาดหวังเหมือนก่อนเรียนรู้ใช่หรือไม่? และ การเรียนรู้ครั้งนี้เหมาะสมและมีประสิทธิภาพใช่หรือไม่?

หลังเรียน ได้รับเนื้อหาและหลักสูตรตามที่คาดหวังไว้ใช่หรือไม่?
การเรียนรู้ของนักเรียนและเนื้อหาของหลักสูตรมีประสิทธิภาพตามความคาดหวังใช่หรือไม่? หากมีการเรียนอีกครั้งต้องการให้มีการเปลี่ยนแปลงอะไรบ้าง?

ไม่ว่าจะเป็นผู้สอน คุณครู อาจารย์ หรือ นักเรียนนักศึกษา เรื่องนี้เป็นเรื่องราวใหม่ๆ เป็นเรื่องความแตกต่างที่เกิดขึ้น นักเรียนหลายคนอาจจะกำลังประสบปัญหากับการใช้เทคโนโลยี โปรแกรมต่างๆ ในการเรียน อาจจะมีปัญหากับการมีสมาธิในขณะเรียนแบบทางไกล อาจจะกำลังหงุดหงิดกับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นครั้งนี้

นั่นก็ไม่ต่างอะไรกับตัวของคุณครู อาจารย์ และ ผู้สอน ดังนั้นเพื่อทำให้บรรยากาศเหมือนกับกำลังเรียนร่วมกันอยู่ในชั้นเรียน ควรทำให้แน่ใจว่ามีความรู้สึกเหมือนกับกำลังเรียนกำลังสอนอยู่ในชั้นเรียนจริงๆ ซึ่งทุกคนก็ต้องพยายามทำให้ได้รับประสบการณ์ในลักษณะนี้ไปพร้อมๆกัน

คุณสามารถแสดงความคิดเห็น ในหัวข้อ “ การจัดการเรียนการสอนทางไกล รวม วิธีปฎิบัติและกลยุทธ์ พร้อมใช้ “ ด้วยการคอมเม้นต์ไว้ด้านล่างนี้ หรือ ทักไลน์มาพูดคุยกับ อาจารย์แชมป์ ธิติพล เทียมจันทร์ ได้ที่ @brandingchamp

Originally published at https://www.brandingchamp.com on May 7, 2020.

Image for post

ที่ปรึกษาการตลาดออนไลน์ อันดับ 1 ที่ปรึกษาการตลาด วิทยากรการตลาด วิทยากรการตลาดออนไลน์ รับทำการตลาดครบวงจร รับทำการตลาด รับทำการตลาดออนไลน์

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store